Ән мәдениеті, орта мектеп оқушылары және музыка сабақтары жасӛспірімдердің
вокалдық белсенділігін қалай қолдау керектігі туралы музыкалық білім берудегі заманауи
пікірталастарда басты орын алады. Бұл мақалада жалпы музыкалық білім беру жағдайында
орта мектеп оқушыларының әншілік мәдениетінің негізін қалыптастыру, ән мәдениетін тек
техникалық дағдылар жиынтығы емес, кӛп ӛлшемді құрылым ретінде қарастыру қарастырылады. Мақсат – осы жаста ән айту мәдениетінің "негіздері" деп нені шынайы түрде қарастыруға болатынын және олардың дамуына қандай сабаққа негізделген стратегиялар қолдау
кӛрсететінін түсіндіру.
Зерттеу барысында мазмұнды сапалы талдаумен және сипаттамалық салыстырумен
ұштастырылған әдебиеттерге жүйелі шолу жасалады. Ресейлік, Қазақстандық және шетелдік
дереккӛздерден 52 (елу екі) жарияланым анықталған критерийлер бойынша іріктеліп алынды
және ортақ аналитикалық жүйемен талданды. Негіздеме контекстті, ән айту мәдениетінің
тұжырымдамаларын, музыка сабақтарындағы педагогикалық стратегияларды және орта
мектеп оқушыларының нәтижелері туралы есептерді қамтыды.
Нәтижелер кӛрсеткендей, авторлардың кӛпшілігі ән айту мәдениетінің тӛрт негізгі құрамдас бӛлігі туралы жанама түрде келіседі: вокалдық-техникалық, музыкалық-есту, кӛркемдікэкспрессивті, аксиологиялық және әлеуметтік-коммуникативті. Дегенмен, тәжірибе мен зерттеулер әлі де тыныс алу, фонация және интонация сияқты вокалдық-техникалық аспектілерге
басымдық береді. Кішігірім, бірақ әдіснамалық тұрғыдан сенімді зерттеу тобы ән айту
мәдениетінің негіздерін шектеулі диапазонда дәл, сау ән айту, ансамбльдің негізгі дағдылары,
қарапайым экспрессивті нюанстар және сабаққа тұрақты, алаңсыз қатысу ретінде анықтауға
мүмкіндік беретін деңгейлік модельдер мен диагностикалық кӛрсеткіштерді ұсынады.
Сабақтың тиімді стратегиялары бес бағыт бойынша топтастырылған: жүйелі вокалдық
жаттығулар, жас ерекшеліктеріне сәйкес және мәдени тұрғыдан маңызды репертуарлық саясат,
теңдестірілген топтық және жеке жұмыс, қозғалыс пен дене туралы хабардарлықты пайдалану,
құрылымдық рефлексия және бағалау.
Мақалада орта мектептегі музыка сабақтарында ән айту мәдениетінің негізін қалыптастыру әрі қол жетімді, әрі маңызды деген қорытынды жасалады. Ол техникалық жұмысты,
музыкалық түсінікті, мәнерлілікті және позитивті кӛзқарастарды біріктіретін интеграцияланған, зерттеуге негізделген сабақ жобаларын қолдайды және музыкалық білім берудегі
болашақ эмпирикалық және дизайнға негізделген зерттеулердің бағыттарын белгілейді.