Негізгі мазмұнға өту Негізгі шарлау мәзіріне өту Сайттың төменгі деректемесіне өту
Абай атындағы ҚазҰПУ Хабаршысы. Көркемөнерден білім беру: өнер, теориясы, әдістемесі сериясы

ОҚУ ПРОЦЕСІНДЕ БАСТАУЫШ СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫНЫҢ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ МӘДЕНИЕТІН ХАЛЫҚ МУЗЫКАСЫ НЕГІЗІНДЕ ҚАЛЫПТАСТЫРУ

Жарияланды September 2025
Абай атындағы ҚазҰПУ
Әзірбайжан мемлекеттік педагогикалық университеті
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##: 10.51889/3005-6381.2024.84.3.004
Аңдатпа

Экологиялық мәдениет, бастауыш сынып оқушылары және халық музыкасы қазіргі
заманғы музыкалық білім беруде маңызды тақырыптарға айналуда. Бұл мақалада жалпы
музыка сабақтарында халық музыкасын оқу процесінде бастауыш сынып оқушыларының
экологиялық мәдениетінің қалыптасуы, экологиялық мәдениетті білімнің, құндылықтардың,
эмоциялардың және экологиялық жауапты мінез-құлықтың интеграцияланған жүйесі ретінде
қарастырылады. Мақсаты – экологиялық мәдениеттің мәдени тұрғыдан негізделген ерте
қалыптасуын қолдау үшін халық музыкасының репертуары мен нақты педагогикалық
стратегияларды қалай біріктіруге болатындығын түсіндіру.
Зерттеуде әдебиеттерге шолу және басылымдардың, бастауыш мектептің музыкалық оқу
бағдарламаларының және халық әндерінің жинақтарының құрылымдық мазмұнын талдау
қолданылады. Тӛрт компонентті аналитикалық матрица экологиялық білімді, экологиялық
құндылықтар мен нормаларды, экологиялық эмоциялар мен мінез-құлық салдарын ән
мәтіндерінде және педагогикалық модельдерде кодтау үшін пайдаланылды. Содан кейін
сипаттамалық қорытындылау басым заңдылықтар мен олқылықтарды анықтау үшін
қолданылды.
Нәтижелер бастауыш музыкалық білім беруде қолданылатын халық репертуарының
едәуір бӛлігі экологиялық маңызды мазмұнды кодтайтынын, яғни табиғи объектілер мен
құбылыстардың бейнелері, адам мен табиғат арасындағы қарым–қатынас туралы әңгімелер,
жасырын экологиялық нормалар және экологиялық эмоциялардың бай палитрасын кӛрсетеді.
Мұғалімдер басқа пәндермен тақырыптық интеграцияны, диалогтік пікірталас пен
рефлексияны, орындаушылық шеберлікті және репертуарды локализациялауды жергілікті
тақырыптар мен дәстүрлерге қолданғанда, әрі бұл мазмұнды экологиялық мәдениеттің
құрамдас бӛліктеріне жүйелі түрде аударуға болады. Сонымен қатар, мінез-құлық аспектілері
музыка сабағынан тыс іс-әрекеттерге байланысты.
Мақалада халық музыкасы балалардың ӛмірлік тәжірибесі, мәдени ерекшелігі мен
экологиялық мағыналары арасындағы күшті делдал ретінде қызмет ете алады деген
қорытындыға келді. Онда фольклорлық музыка экологиялық білімді, құндылықтарды,
эмоцияларды және экологиялық агенттіктердің қарапайым түрлерін дамыту үшін әдейі
қолданылатын зерттеулерге негізделген сабақ жобалары туралы айтылады және музыкалық
білім берудегі болашақ дизайнға негізделген және салыстырмалы зерттеулердің бағыттары
кӛрсетілген.

PDF (English)